Po wypadku w pracy najpierw zgłaszasz zdarzenie pracodawcy, dopilnowujesz protokołu powypadkowego, leczysz się i zbierasz dokumentację medyczną. Nastepnie po zakończeniu leczenia składasz wniosek o jednorazowe odszkodowanie do ZUS. Równolegle możesz dochodzić dodatkowych roszczeń od pracodawcy lub z OC sprawcy, jeśli są do tego podstawy. Liczy się szybka reakcja, porządek w dokumentach i dobre opisanie zdarzenia.
Co to jest wypadek przy pracy i dlaczego definicja ma znaczenie?
Prawo nie mówi o „jakimkolwiek nieszczęśliwym wypadku”. Za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie, wywołane przyczyną zewnętrzną. Spowodowało ono uraz lub śmierć i nastąpiło w związku z pracą. Miało miejsce podczas wykonywania zwykłych czynności, poleceń przełożonych, w czasie podróży służbowej czy przy innym zadaniu służbowym. Spełnione muszą być wszystkie te warunki naraz, dopiero wtedy zespół powypadkowy i ZUS mogą uznać zdarzenie za wypadek przy pracy.
W protokole powypadkowym te elementy powinny być opisane precyzyjnie. Jeśli tak nie bedzie to ZUS może kwestionować związek zdarzenia z pracą i odmówić jednorazowego odszkodowania. Dlatego tak ważne jest, żeby już na początku zadbać o rzetelny opis okoliczności – to później wraca jak bumerang.
Krok 1: Zgłoś wypadek i dopilnuj protokołu
Po wypadku w pracy trzeba niezwłocznie poinformować przełożonego, BHP albo kadry. Pracodawca ma obowiązek zabezpieczyć miejsce zdarzenia, udzielić pierwszej pomocy i powołać zespół powypadkowy. Ten zespół ustala przyczyny i okoliczności, przesłuchuje świadków, a następnie sporządza protokół powypadkowy. Co do zasady w ciągu 14 dni od dnia, w którym pracodawca dowiedział się o wypadku. Jeżeli termin ten zostanie przekroczony, w protokole trzeba wpisać uzasadnienie opóźnienia.
Protokół nie jest „papierkiem do szuflady”. To podstawowy dokument, na który będzie patrzył ZUS, ewentualny sąd i ubezpieczyciel. Masz prawo zgłosić do niego uwagi, jeśli nie zgadzasz się z opisem zdarzenia, wskazaniem przyczyn czy oceną, czy był to wypadek przy pracy. Warto z tego prawa korzystać, zanim dokument zostanie ostatecznie zatwierdzony.
Krok 2: Leczenie, rehabilitacja i zbieranie dokumentacji
Równolegle do formalności trwa leczenie. Każdy wypis ze szpitala, karta z SOR, opis RTG czy rezonansu, każda wizyta u specjalisty i skierowanie na rehabilitację – to materiały, które później trafią do ZUS i lekarza orzecznika. ZUS wymaga m.in. zaświadczenia OL-9 o zakończeniu leczenia oraz pełnej dokumentacji medycznej dotyczącej skutków wypadku.
Leczenie jednocześnie „otwiera” i „zamyka” drogę do odszkodowania. Wniosek o jednorazowe odszkodowanie składa się dopiero po jego zakończeniu – wtedy, gdy lekarz może ocenić, jaki stały lub długotrwały uszczerbek na zdrowiu pozostał po wypadku. Zbyt wczesne składanie wniosku może skończyć się przeciąganiem sprawy, bo ZUS uzna, że stan zdrowia nie jest jeszcze ustalony.
Krok 3: Wniosek o jednorazowe odszkodowanie z ZUS
Kiedy leczenie i rehabilitacja dobiegają końca, przychodzi moment na formalne ubieganie się o jednorazowe odszkodowanie. W praktyce chodzi o:
- wniosek o jednorazowe odszkodowanie (formularz ZUS, dostępny online i w placówkach),
- protokół powypadkowy lub kartę wypadku,
- zaświadczenie lekarskie OL-9 o zakończeniu leczenia,
- dokumentację medyczną (wypisy, wyniki badań, zaświadczenia specjalistów).
Wniosek składasz za pośrednictwem pracodawcy (jako płatnika składek) albo bezpośrednio do ZUS – zależy to od Twojej sytuacji. ZUS po zebraniu dokumentów kieruje cię do lekarza orzecznika, który ustala procent stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu. Na tej podstawie zapada decyzja o przyznaniu lub odmowie odszkodowania oraz o jego wysokości.
Krok 4: Decyzja ZUS czyli ile, kiedy i według jakich zasad
Wysokość jednorazowego odszkodowania zależy od procentu uszczerbku na zdrowiu – za każdy procent przysługuje 20% przeciętnego wynagrodzenia, według stawek aktualnych na dzień wydania decyzji. Źródłem jest tu tabela ZUS aktualizowana co roku. ZUS ma 14 dni na wydanie decyzji od otrzymania orzeczenia lekarza orzecznika lub wyjaśnienia ostatniej niezbędnej okoliczności. Później ma kolejne 30 dni na wypłatę pieniędzy od dnia wydania decyzji. Jeżeli po drodze czegoś brakuje – dokumentów, wyjaśnień – terminy przesuwają się i zaczynają biec dopiero po uzupełnieniu braków.
Krok 5: Odszkodowanie ponad ZUS – kiedy możesz żądać więcej
Jednorazowe odszkodowanie z ZUS to nie jedyne możliwe świadczenie. Jeśli do wypadku doszło z winy pracodawcy, innego pracownika albo osoby trzeciej, możesz dochodzić dodatkowych roszczeń na drodze cywilnej – od pracodawcy, jego ubezpieczyciela lub sprawcy. W grę wchodzi m.in. zadośćuczynienie za krzywdę, odszkodowanie za utracone dochody, koszty leczenia i dojazdów, a w cięższych przypadkach także renta.
Te roszczenia mają już własne terminy przedawnienia i inne zasady dowodowe niż świadczenia z ZUS. Tutaj tym bardziej liczy się to, jak opisano wypadek w protokole, jakie są zdjęcia, zeznania świadków czy opinie biegłych. Dlatego przy poważniejszych urazach warto od początku myśleć o całej układance, a nie tylko o jednorazowej kwocie z ZUS.
Krok 6: Gdy decyzja jest niekorzystna – odwołanie i korekta dokumentów
Jeżeli ZUS odmówi odszkodowania albo przyzna je w zaniżonej wysokości, nie zamyka to sprawy. Masz prawo wnieść odwołanie do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych w terminie miesiąca od doręczenia decyzji. W odwołaniu można kwestionować zarówno ocenę medyczną (procent uszczerbku), jak i to, czy zdarzenie było wypadkiem przy pracy.
Zanim jednak pójdziesz do sądu, warto przejrzeć dokumentację: protokół powypadkowy, zaświadczenia, opis badania orzecznika. Często okazuje się, że problem leży w niedokładnym opisie zdarzenia albo zbyt lakonicznych wpisach lekarzy. Uzupełnienie dokumentów i doprecyzowanie okoliczności może znacząco zwiększyć szanse na korzystny wynik sporu.
Kiedy warto mieć pełnomocnika po swojej stronie?
Teoretycznie każdy może sam zgłosić wypadek, dopilnować protokołu, złożyć wniosek do ZUS, a potem prowadzić sprawę o dodatkowe odszkodowanie przed sądem. W praktyce po poważnym urazie większość osób nie ma na to ani siły, ani doświadczenia. Łatwo coś przeoczyć – termin, ważny dokument, źle opisane objawy – a to przekłada się na realne pieniądze.
W KRO24 pomagamy poukładać cały proces od pierwszego dnia po wypadku. Sprawdzamy, czy zdarzenie spełnia definicję wypadku przy pracy, wspieramy przy uwagach do protokołu, kompletujemy dokumenty do ZUS, pilnujemy decyzji i odwołań, a jednocześnie analizujemy, jakie dodatkowe roszczenia można zgłosić poza ZUS. Działamy w całej Polsce, w tym we Wrocławiu, Katowicach i Łodzi, więc jeśli po wypadku w pracy chcesz skupić się na leczeniu, a formalności oddać komuś, kto robi to zawodowo, możesz po prostu przekazać nam swoją sprawę.
